Bij een vruchtgebruik is de eigendom opgesplitst in twee rechten: de vruchtgebruiker mag de woning gebruiken en er de inkomsten (zoals huur) van opstrijken, terwijl de blote eigenaar de eigendom bezit zonder het gebruik. Deze situatie komt vaak voor na een nalatenschap, waarbij de langstlevende echtgenoot het vruchtgebruik krijgt en de kinderen de blote eigendom, of na een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik.
Om de woning in volle eigendom te verkopen, met de hoogste waarde en de breedste kopersmarkt, moeten beide partijen samenwerken. De vruchtgebruiker en de blote eigenaar dragen dan samen de volle eigendom over aan de koper, en de verkoopprijs wordt tussen hen verdeeld volgens de waarde van elk recht. Die waardeverdeling houdt rekening met factoren zoals de leeftijd van de vruchtgebruiker; de notaris berekent de correcte verdeelsleutel. Dit is de meest voordelige piste, want de koper verwerft een onbezwaarde woning.
Verkoopt slechts een van beide partijen zijn recht afzonderlijk, dan verandert het plaatje. Een koper van enkel de blote eigendom kan de woning pas gebruiken wanneer het vruchtgebruik eindigt, doorgaans bij het overlijden van de vruchtgebruiker; die onzekerheid drukt de prijs en beperkt het aantal geïnteresseerden sterk. Ook de verkoop van enkel het vruchtgebruik is een nichemarkt. Daarom is samen verkopen bijna altijd de beste keuze. Fiscaal en juridisch is deskundige begeleiding hier onmisbaar: laat uw notaris de waardering van vruchtgebruik en blote eigendom en de verdeling van de opbrengst vaststellen.
In één oogopslag
| Scenario | Gevolg |
|---|---|
| Samen verkopen (volle eigendom) | Hoogste waarde, breedste kopersmarkt |
| Enkel blote eigendom verkopen | Koper wacht op einde vruchtgebruik, lagere prijs |
| Enkel vruchtgebruik verkopen | Nichemarkt, beperkte interesse |
| Verdeling opbrengst | Volgens waarde van elk recht, notaris berekent |